اسید تراپی برای جای جوش: بهترین اسیدها، تعداد جلسات، مراقبتها و عوارض احتمالی
اسید تراپی برای جای جوش
وقتی درباره اسید تراپی برای جای جوش صحبت میکنیم، منظور «لایه برداری شیمیایی کنترل شده» (Chemical Peeling) است؛ یعنی پزشک یا درمانگر آموزش دیده، از محلولهای اسیدیِ استاندارد با غلظت مشخص استفاده میکند تا لایههای سطحی پوست به شکل قابل کنترل جدا شوند و پوست، با ساخت سلولهای جدید و کمی تحریک کلاژن (پروتئینی که به قوام پوست کمک میکند)، بافت یکنواختتری پیدا کند.
برای خیلی از افراد، جای جوش فقط «فرورفتگی» نیست؛ ترکیبی از لک قهوهای یا قرمز بعد از جوش، ناهمواری سطحی، منافذ باز و گاهی چند اسکار فرورفته است. اسید تراپی در این میان، بیشتر روی لکها، کدری، بافت سطحی و جوشهای ریز/کمدونها (سرسیاه و سرسفید) اثر دارد و در اسکارهای عمیق، معمولاً به عنوان درمان مکمل کنار روشهایی مثل میکرونیدلینگ یا لیزر استفاده میشود.
| مشکل پوستی مرتبط با جای جوش | اسید/روش رایج | مناسب برای | نکته مهم ایمنی |
|---|---|---|---|
| لک قهوهای بعد از جوش (PIH) | AHA مثل گلیکولیک/لاکتیک یا ترکیبی | پوستهای نرمال تا خشک و لک محور | ضدآفتاب منظم و پرهیز از تحریک، کلیدی است |
| جوش سرسیاه/زیرپوستی و منافذ گرفته | BHA مثل سالیسیلیک | پوست چرب و مستعد آکنه | در صورت مصرف همزمان رتینول/اسیدهای دیگر ریسک تحریک بالا میرود |
| قرمزی باقی مانده بعد از جوش (PIE) | لایه برداری خیلی ملایم + روتین ضدالتهاب | پوست حساس/قرمزی محور | اسید قوی ممکن است قرمزی را بدتر کند |
| ناهمواری سطحی و بافت کدر | AHA یا پیلینگهای ترکیبی سطحی | بیشتر تیپهای پوستی با بافت ناهموار | فاصله جلسات و ترمیم پوست باید رعایت شود |
| اسکارهای فرورفته عمیق (Ice pick/Boxcar) | پیلینگ متوسط مثل TCA (با نظر پزشک) + روشهای مکمل | بیماران انتخاب شده | در پوستهای تیره ریسک تیرگی بیشتر است؛ انتخاب پزشک مهم است |
| اسکار برجسته/کلوئید | اسید تراپی معمولاً انتخاب اول نیست | نیازمند ارزیابی تخصصی | تحریک میتواند اسکار را بدتر کند |
اگر هدف شما رفع جای جوش است اما نمیدانید «جای جوش شما دقیقاً از چه نوعی است»، پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله بهترین روش درمان جای جوش را ببینید تا با دسته بندیها و انتخاب درمان دقیقتر آشنا شوید.
اسید تراپی دقیقاً چه کاری برای جای جوش انجام میدهد؟
اسیدها با حل کردن پیوند بین سلولهای مرده سطح پوست، باعث میشوند پوستههای قدیمی سریعتر جدا شوند و پوست فرصت کند یک لایه تازهتر و یکنواختتر بسازد. نتیجهای که خیلیها پس از چند جلسه میبینند شامل این موارد است:
- کم شدن لکهای پس از جوش (به خصوص لکهای قهوهای)
- صافتر شدن زبری و ناهمواری سطحی
- کم شدن جوشهای سرسیاه و زیرپوستی در پوستهای چرب (در صورت انتخاب اسید مناسب)
- شفافتر شدن رنگ کلی پوست و بهتر شدن ظاهر منافذ
اما یک نکته مهم: فرورفتگیهای عمیق جای جوش معمولاً با اسید تراپی سطحی به تنهایی «صاف» نمیشوند. در این موارد، ترکیب درمانها (مثل میکرونیدلینگ یا لیزرهای لایه بردار) معمولاً منطقیتر است.
چه کسانی از اسید تراپی برای جای جوش نتیجه بهتری میگیرند؟
به طور کلی، افرادی که این ویژگیها را دارند، بیشتر از اسید تراپی سود میبرند:
- جای جوش آنها بیشتر به صورت لک و کدری است تا فرورفتگی عمیق
- همزمان جوشهای ریز، سرسیاه یا زیرپوستی هم دارند
- آمادگی دارند مراقبتهای بعد از درمان (خصوصاً ضدآفتاب) را دقیق انجام دهند
- پوستشان در حال حاضر زخم فعال، عفونت یا التهاب شدید ندارد
چه کسانی باید با احتیاط زیاد یا اصلاً اسید تراپی انجام ندهند؟
برای کاهش ریسک سوختگی، تیرگی یا بدتر شدن التهاب، در شرایط زیر نیاز به بررسی دقیقتر و گاهی پرهیز از اسید تراپی است:
- تبخال فعال، زخم باز یا عفونت پوستی
- اگزما، روزاسه یا پوست بسیار تحریکپذیر (خصوصاً در فاز شعلهور)
- سابقه اسکار برجسته/کلوئید (بسته به نوع درمان)
- بارداری و شیردهی (بسته به نوع اسید و تصمیم پزشک)
- مصرف اخیر داروهای لایه بردار/حساس کننده (مثل برخی رتینوئیدها) یا انجام اقدامات تهاجمی اخیر
اگر پوست شما زود لک میشود یا به اصطلاح «مستعد تیرگی» هستید، حتماً در مشاوره اولیه مطرح کنید تا نوع و عمق پیلینگ با احتیاط انتخاب شود.
بهترین اسیدها برای جای جوش کداماند؟ (AHA، BHA، PHA، TCA)
رقابت بین «کدام اسید بهتر است» در واقع رقابت در تشخیص درست است؛ چون بهترین اسید برای شما، به نوع جای جوش، چربی پوست، حساسیت، و حتی سابقه لک شدن پوست بستگی دارد.
AHA (مثل گلیکولیک و لاکتیک): برای لک و بافت کدر
AHAها محلول در آب هستند و بیشتر روی سطح پوست کار میکنند. اگر مشکل اصلی شما لک بعد از جوش و ناهمواری سطحی است، AHAها گزینههای رایجی هستند. گلیکولیک معمولاً اثر لایه برداری قویتری دارد و لاکتیک برای برخی پوستها ملایمتر است.
BHA (مثلاً سالیسیلیک اسید): برای پوست چرب و جوشهای سرسیاه
BHA محلول در چربی است و میتواند وارد منافذ شود؛ برای همین در پوستهای چرب و مستعد آکنه که همزمان «جوش فعال» و «جای جوش» دارند، انتخاب محبوبی است. این اسید به پاکسازی منافذ و کاهش کومدونها کمک میکند و میتواند احتمال ایجاد جوش جدید را کمتر کند (به شرط اینکه روتین مراقبتی درست باشد).
PHA: گزینه ملایمتر برای پوست حساس
PHAها معمولاً برای کسانی که پوست حساستری دارند یا با AHA/BHA سریع تحریک میشوند، گزینه ملایمتری محسوب میشوند. انتظار «معجزه سریع» از PHA منطقی نیست، اما میتواند برای بهبود آرامِ بافت و شفافیت کمک کننده باشد.
TCA (پیلینگ متوسط): برای برخی اسکارها و لکهای مقاوم (با نظر پزشک)
TCA میتواند عمق بیشتری نسبت به پیلینگهای خیلی سطحی ایجاد کند و در برخی مواردِ انتخاب شده، برای لکهای مقاوم یا برخی اسکارها استفاده میشود. اما چون ریسک تحریک و تغییر رنگ (تیرگی یا روشن شدن غیرطبیعی) در برخی تیپهای پوستی بالاتر است، حتماً باید توسط پزشک و با انتخاب دقیق بیمار انجام شود.
اسید تراپی صورت برای جای جوش در کلینیک چگونه انجام میشود؟
در اسید تراپی حرفهای، مهمترین بخش «اسید» نیست؛ بلکه ارزیابی، کنترل زمان تماس، خنثی سازی (در صورت نیاز) و مراقبت بعد از کار است. روند معمول در بسیاری از کلینیکها شبیه این مراحل است:
- مشاوره و آنالیز پوست: بررسی نوع جای جوش (لک، فرورفتگی، قرمزی)، نوع پوست، سابقه حساسیت و محصولات مصرفی.
- آماده سازی پوست: پاکسازی و گاهی چربی زدایی کنترل شده برای یکنواخت شدن اثر اسید.
- محافظت از نواحی حساس: اطراف چشمها، گوشه بینی و لبها معمولاً با محافظ پوشانده میشود.
- اعمال اسید: اسید با ابزار مناسب و به شکل یکنواخت روی پوست قرار میگیرد. احساس سوزن سوزن شدن یا گرما طبیعی است، اما درد شدید طبیعی نیست.
- خنثی سازی/غیرفعال سازی: بعضی اسیدها نیاز به خنثی کننده دارند و بعضی (مثل برخی فرمهای سالیسیلیک) به صورت خودبهخود غیرفعال میشوند.
- شستشو و ترمیم: در پایان از محصولات آرامبخش و ترمیمی و سپس ضدآفتاب مناسب استفاده میشود.
اسید تراپی برای جای جوش خوبه؟ واقع بینانه چه نتیجهای باید انتظار داشت؟
اگر جای جوش شما عمدتاً لک و ناهمواری سطحی باشد، اسید تراپی میتواند «خوب» باشد و پوست را شفافتر و یکدستتر نشان دهد. اما اگر انتظار دارید چالههای عمیق یکباره پر شوند، معمولاً با اسید تراپی سطحی این اتفاق نمیافتد.
برای اسکارهای فرورفته، روشهایی مثل از بین بردن جای جوش با میکرونیدلینگ در بسیاری از افراد اثر مستقیمتری روی فرورفتگیها دارد و گاهی ترکیب هوشمندانه درمانها بهترین نتیجه را میدهد.
چند جلسه اسید تراپی برای جای جوش لازم است؟
تعداد جلسات به موارد زیر بستگی دارد: عمق و نوع جای جوش، نوع اسید و غلظت، حساسیت پوست، و اینکه همزمان چه درمانهای دیگری انجام میدهید. معمولاً اسید تراپی یک «پروسه» است نه یک جلسه.
در عمل، بسیاری از افراد بعد از چند جلسه تغییرات را واضحتر میبینند؛ اما برنامه دقیق باید بعد از دیدن پوست شما تعیین شود. فاصله جلسات هم معمولاً طوری انتخاب میشود که پوست فرصت ترمیم داشته باشد (در بسیاری از پروتکلها چند هفته فاصله در نظر گرفته میشود).
روند طبیعی بهبود بعد از اسید تراپی
پس از جلسه، بسته به نوع پیلینگ، ممکن است این حالتها را تجربه کنید:
- قرمزی یا احساس گرمی خفیف در همان روز
- خشکی، کشیدگی و پوسته ریزی طی چند روز آینده
- یکدستتر شدن ظاهر پوست پس از فروکش کردن پوسته ریزی
کندن پوستهها، یکی از دلایل مهم ایجاد لک و التهاب بعد از اسید تراپی است؛ بنابراین باید اجازه دهید پوستهها خودشان جدا شوند.
مراقبت های قبل و بعد از اسید تراپی برای جای جوش (خیلی مهم)
بخش زیادی از نتیجه و ایمنی، به مراقبتهای شما برمیگردد. اگر این مرحله جدی گرفته نشود، حتی پیلینگ ملایم هم میتواند باعث تحریک، لک یا طولانی شدن قرمزی شود.
قبل از اسید تراپی چه کارهایی انجام دهیم؟
- محصولات محرک را مدیریت کنید: اگر رتینول، لایه بردارهای دیگر، اسکراب یا ویتامین C قوی استفاده میکنید، درباره زمان قطع/کاهش آن با پزشک هماهنگ کنید.
- آفتاب گرفتن ممنوع: برنزه شدن یا آفتاب سوختگی، ریسک لک بعد از پیلینگ را بالا میبرد.
- اطلاع از سوابق: اگر سابقه تبخال دارید یا پوستتان بعد از تحریک سریع لک میشود، حتماً بگویید.
- تست حساسیت (در صورت صلاح دید): به خصوص اگر پوست فوق حساس دارید یا سابقه واکنش دارید.
بعد از اسید تراپی چه کارهایی انجام دهیم؟
این چک لیست را حداقل چند روز اول جدی بگیرید:
- ضدآفتاب منظم: ترجیحاً ضدآفتاب مناسب پوست حساس/ترمیمی و تمدید طبق نیاز روزانه. نور خورشید میتواند لک را بدتر کند.
- مرطوب کننده و ترمیم کننده: برای کاهش خشکی، کشیدگی و حمایت از سد دفاعی پوست.
- دستکاری ممنوع: پوستهها را نکنید، جوشها را فشار ندهید.
- پرهیز از گرما و تعریق شدید: ورزش سنگین، سونا، بخور داغ و حمام خیلی داغ را چند روز کنار بگذارید.
- عدم استفاده از مواد فعال قوی: لایه بردارها، رتینوئیدها، اسکرابها و بعضی سرمهای قوی را تا زمان اعلام شده توسط پزشک استفاده نکنید.
- پاکسازی ملایم: شوینده ملایم بدون عطر و الکل، شستشوی آرام و آب ولرم.
اگر بعد از اسید تراپی جوش زدم یا پوستم تیره شد چه کنم؟
گاهی در برخی افراد، به ویژه پوستهای مستعد آکنه، ممکن است چند روز اول «جوشهای ریز» یا بیرون زدن کومدونها دیده شود که میتواند بخشی از روند پاکسازی باشد؛ اما اگر جوشها شدید، دردناک یا چرکی شوند یا تیرگی غیرطبیعی ایجاد شود، باید سریع ارزیابی شوید تا درمان ضدالتهاب/ترمیمی مناسب شروع شود.
عوارض احتمالی اسید تراپی برای جای جوش و راه کاهش ریسک
اسید تراپی وقتی درست انتخاب و درست اجرا شود، معمولاً قابل کنترل است؛ اما اگر اسید نامناسب، غلظت نامتناسب یا زمان تماس اشتباه باشد، یا مراقبتهای بعد از کار رعایت نشود، عوارض میتواند جدیتر شود.
عوارض شایع و معمولاً گذرا
- قرمزی و حساسیت خفیف
- خشکی و پوسته ریزی
- احساس سوزش یا گرمی در ساعات اولیه
عوارض مهم تر (کمتر شایع، اما جدی)
- تغییر رنگ پوست (تیرگی یا روشن شدن غیرطبیعی)، به خصوص در پوستهای مستعد لک
- التهاب شدید یا تاول (نشانه تحریک بیش از حد)
- عفونت پوستی به ویژه اگر پوست دستکاری شود یا زخم ایجاد شود
- بدتر شدن قرمزی/روزاسه در افراد مستعد
چطور احتمال عوارض را کم کنیم؟
- اسید تراپی را در محیط درمانی معتبر و با ارزیابی دقیق انجام دهید.
- از انجام «اسید تراپی قوی در منزل» یا ترکیب کردن چند محصول اسیدی به صورت خودسرانه خودداری کنید.
- ضدآفتاب را بعد از درمان جدی بگیرید (این مورد، برای جلوگیری از لک حیاتی است).
- تا پایان پوسته ریزی، سراغ اسکراب، لیف، ماسکهای تحریک کننده و کندن پوستهها نروید.
اسید تراپی در منزل برای جای جوش: انجام بدهیم یا نه؟
محصولات خانگی حاوی اسید (مثل تونرها/سرمهای AHA/BHA) معمولاً غلظت پایینتری دارند و اگر درست انتخاب شوند، میتوانند به کدر بودن پوست، لکهای خفیف و جوشهای ریز کمک کنند. اما چند خط قرمز دارد:
- ترکیب همزمان چند اسید یا استفاده همزمان با رتینول/اسکراب، ریسک آسیب سد دفاعی پوست و لک را بالا میبرد.
- برای اسکار فرورفته عمیق، درمان خانگی معمولاً اثر چشمگیر ندارد.
- اگر پوستتان حساس است یا سابقه لک شدن دارید، شروع خودسرانه میتواند نتیجه را بدتر کند.
اگر به فکر درمانهای خانگی هستید، مقاله رفع جای جوش در خانه در سریع ترین زمان ممکن میتواند کمک کند که دید واقع بینانهتری نسبت به محدودیتها و کارهای ایمن داشته باشید.
اسید تراپی یا لیزر/میکرونیدلینگ برای جای جوش؟ کدام بهتر است؟
انتخاب «بهتر» وابسته به نوع جای جوش شماست:
- اگر مشکل اصلی لک و کدری است: اسید تراپی سطحی میتواند گزینه مناسبی باشد.
- اگر مشکل اصلی فرورفتگی و چاله است: میکرونیدلینگ، لیزرهای لایه بردار یا ترکیبی معمولاً اثر بیشتری دارند.
- اگر همزمان جوش فعال دارید: ابتدا باید کنترل آکنه جدی گرفته شود و سپس برای اسکار برنامه ریزی شود.
برای اسکارهای فرورفته یا بافت ناهموار جدی، گاهی روشهای لایه بردار قویتر مثل لیزر co2 (طبق نظر پزشک) میتواند گزینه مکمل/جایگزین باشد؛ البته انتخاب این روش نیازمند بررسی دقیق تیپ پوستی، سابقه لک و زمان نقاهت است.
هزینه اسید تراپی برای جای جوش به چه عواملی بستگی دارد؟
برای هزینه اسید تراپی برای جای جوش نمیتوان یک عدد ثابت گفت، چون قیمتگذاری به عوامل متعدد وابسته است، از جمله:
- نوع اسید و عمق پیلینگ (سطحی تا متوسط)
- برند و کیفیت مواد مصرفی
- شدت و وسعت ناحیه درمان (کل صورت یا موضعی)
- نیاز به جلسات بیشتر یا درمان ترکیبی
- تجربه پزشک/درمانگر و پروتکلهای ایمنی
- تجهیزات و محصولات ترمیمی پس از درمان
- موقعیت جغرافیایی کلینیک
اگر میخواهید دقیقتر بدانید برای نوع جای جوش شما چه برنامهای مناسب است، میتوانید از طریق صفحه تماس با ما برای مشاوره و تعیین وقت اقدام کنید.
سوالات متداول
اسید تراپی برای جای جوش نی نی سایت میگوید خوب است؛ واقعاً برای همه جواب میدهد؟
تجربه افراد متفاوت است چون نوع جای جوش، تیپ پوستی، عمق اسکار و مراقبتهای بعد از درمان فرق میکند. اسید تراپی معمولاً برای لک و ناهمواری سطحی بهتر جواب میدهد و برای چالههای عمیق، اغلب درمان مکمل است.
اسید تراپی برای جای جوش خوبه اگر هنوز جوش فعال داشته باشم؟
اگر جوشها فعال و ملتهب باشند، ابتدا باید کنترل آکنه در اولویت باشد. بعضی پیلینگهای مناسب پوست چرب (مثل سالیسیلیک) ممکن است در برنامه درمانی آکنه هم جایی داشته باشند، اما تصمیم نهایی باید با ارزیابی پوست انجام شود تا التهاب بدتر نشود.
بعد از اسید تراپی صورت برای جای جوش چند روز پوسته ریزی طبیعی است؟
بسته به نوع اسید و عمق لایه برداری، پوسته ریزی میتواند از چند روز تا حدود یک هفته یا کمی بیشتر طول بکشد. مهم این است که پوستهها را نکنید و پوست را خوب مرطوب و در برابر آفتاب محافظت کنید.
